مشاهده نشانه هایی مانند کند شدن چرخش، صدای ریز و ممتد، سفت شدن محور یا داغ شدن در پنکه های پارس خزر که چند سال بدون دردسر کار کرده اند، کاملا رایج و طبیعی است. در بسیاری از موارد ایراد از خشک شدن محل چرخش محور و افزایش اصطکاک است؛ خصوصا وقتی پنکه در ماه های گرم روزانه چندین ساعت روشن بماند. روغن کاری در این شرایط، یک سرویس ساده و کم هزینه است، اما تنها زمانی که درست و به اندازه انجام شود.
خلاصه مراحل روغن کاری پنکه پارس خزر
| مرحله | کاری که باید انجام دهیم |
| تشخیص مشکل | بررسی صدای پنکه، سفتی محور و داغ شدن موتور |
| قطع برق و باز کردن پنکه | جدا کردن دوشاخه و باز کردن محافظ، پره و قاب موتور |
| روغن کاری محور | ریختن چند قطره روغن مناسب روی بخش های تماس محور با بوش یا یاتاقان |
| چرخاندن محور | چند بار چرخاندن دستی محور برای پخش شدن روغن |
| بستن و تست پنکه | مونتاژ دوباره و تست دستگاه در سرعت های مختلف |
1- مطمئن شوید مشکل از محور و یاتاقان است
اگر صدای پنکه پارس خزر بیشتر حالت جیرجیر، خشکی یا صدای سایشی دارد و هم زمان حس می کنید پره ها نسبت به قبل آزادانه نمی چرخند، احتمال خشکی محل حرکت محور بیشتر است. داغ شدن بیش از حد بخش بالایی موتور بعد از مدتی کار کردن هم نشانه ای از افزایش اصطکاک است. در این وضعیت باید علت صدا دادن پنکه پارس خزر را در کنار وضعیت محور، بوش یا یاتاقان بررسی کنید.
یک تست ساده هم داریم: بعد از جدا کردن برق، پره را با دست بچرخانید. حرکت باید نسبتا روان باشد و محور نباید در بخشی از مسیر گیر کند. اگر چرخش بسیار سفت است یا بعد از رها کردن پره تقریبا بلافاصله متوقف می شود، روغن کاری ارزش بررسی خواهد داشت.
مراحل انجام:
- پنکه را خاموش کرده و دوشاخه را از برق بکشید.
- پره را با دست چند دور بچرخانید و به نرمی حرکت آن دقت کنید.
- قسمت بالایی پوسته موتور را بعد از کارکرد عادی از لحاظ داغ شدن غیرطبیعی بررسی کنید.
- اگر صدای دستگاه از لرزش یا شل بودن پیچ ها است، پیش از روغن کاری پیچ ها و اتصالات را هم بررسی کنید.
- در صورتی که محور گیر می کند، لقی دارد یا صدای فلزی و تق تق شنیده می شود، قطعه باید تعمیر شود.
2- پنکه را برای دسترسی به موتور باز کنید.
برای باز کردن قاب و دسترسی به موتور باید دوشاخه را کاملا از پریز خارج کنید. بعد از آن، پره و قطعات جلویی را با حوصله باز کنید. در مدل هایی که محل روغن کاری بیرونی ندارند، برای رسیدن به محور باید قاب موتور هم باز شود. برای جدا کردن پره پنکه های پارس خزر، باید پیچ پلاستیکی یا مهره نگهدارنده پره را باز کنید تا به درپوش موتور برسید. هرگز برای باز کردن قطعاتی مانند قاب از پیچ گوشتی با فشار زیاد استفاده نکنید. اگر یک درپوش باز نمی شود، احتمال زیادی هست که هنوز پیچ یا خار آن سر جای خود باشد.
مراحل انجام:
- محل قرارگیری پیچ ها را هنگام باز کردن به خاطر بسپارید یا از هر مرحله عکس بگیرید.
- پره و محافظ را روی سطحی تمیز قرار دهید تا هنگام مونتاژ چیزی جابه جا نشود.
- برای باز کردن قاب موتور از زور استفاده نکنید.
- سیم پیچ موتور را تا حد ممکن دست کاری نکنید؛ هدف ما دسترسی به محل چرخش محور است.
3- محور جلو و عقب موتور را پیدا کنید
وقتی درپوش موتور باز شد، محور فلزی ای می بینیم که پره روی آن نصب می شود. این همان قسمتی است که باید روی تکیه گاه های خود آزادانه حرکت کند. خشک شدن این قسمت در ساختارهایی که بوش یا یاتاقان روغن کاری شونده دارند، باعث افزایش اصطکاک می شود. روغن کاری این بخش برای پارس خزر در قسمت جلویی و عقبی محور توصیه شده و روغن نباید روی سیم پیچی موتور ریخته شود.
به یاد داشته باشید که «بیشتر روغن ریختن» به معنی «روان تر شدن بیشتر» نیست. اگر روغن روی سیم پیچ یا بخش های غیرمرتبط پخش شود، هم آلودگی ایجاد می کند و هم ممکن است گردوغبار را به خود جذب کند.
مراحل انجام:
- چند قطره روغن روی محل تماس محور و بوش یا یاتاقان بزنید.
- قسمت جلویی و عقبی محور را بررسی و در صورت نیاز هر دو را روغن کاری کنید.
- روغن را مستقیما روی سیم پیچ موتور نریزید.
- از روغن خوراکی، روغن های نامشخص یا روان کننده ای که برای قطعات مکانیکی مناسب نیست، استفاده نکنید.
4- محور را با دست بچرخانید
بعد از اضافه کردن روغن، محور را چند دور با دست بچرخانید تا روان کننده روی محل تماس پخش گردد. این حرکت برای پخش شدن یکنواخت روغن روی بخش های متحرک توصیه شده و باعث می شود مقاومت مکانیکی محور را مجددا بررسی کنید. اگر بعد از چند دور چرخاندن، حرکت محور هنوز سنگین است، نیازی به اضافه کردن روغن بیشتر نیست. شاید بوش یا یاتاقان فرسوده باشد، محور کج شده باشد یا هنگام باز و بسته کردن موتور، دو تکیه گاه محور از راستای مناسب خارج شده باشند.
مراحل انجام:
- محور را چند دور آرام با دست بچرخانید.
- ببینید گیر یا نقطه سفتی در مسیر چرخش وجود دارد یا نه.
- اگر روغن اضافه از محل بیرون زد، آن را با پارچه تمیز پاک کنید.
- مقاومت محور را قبل و بعد از روغن کاری مقایسه کنید.
- در صورت باقی ماندن سفتی، به جای اضافه کردن روغن، وضعیت بوش، یاتاقان و راستای محور را بررسی نمایید.
5- پنکه را در چند سرعت مختلف تست کنید
حالا نوبت به بستن موتور و نصب دوباره پره و محافظ رسیده است. همه پیچ ها باید سر جای خود باشند، اما نباید آن ها را بیش از حد سفت کنید. پیچ شل منجر به لرزش و صدای اضافه می شود و پیچ بیش از اندازه سفت نیز به قطعه یا رزوه آسیب می زند. بعد از مونتاژ، پنکه را از دور پایین روشن کنید. بعد از چند لحظه دورهای بالاتر را امتحان کنید و به صدای موتور، سرعت چرخش و میزان گرمای بدنه دقت داشته باشید.
مراحل انجام:
- ابتدا پنکه را روی دور پایین امتحان کنید.
- سرعت را گام به گام بیشتر کنید.
- به صدای جیرجیر، ساییدگی، لرزش یا تق تق دقت نمایید.
- اگر صدای قبلی کمتر شده و چرخش روان تر است، روغن کاری موثر بوده است.
- اگر موتور همچنان بیش از اندازه داغ می شود یا پره کند می چرخد، پس مشکل پنکه پارس خزر شما تنها کمبود روغن نیست و دستگاه باید توسط تکنسین بررسی شود.
کلام آخر
روغن کاری پنکه پارس خزر به اندازه روغن و تشخیص درست بستگی دارد. چند قطره روغن مناسب روی محل درست، اصطکاک را کم می کند، اما ریختن روغن روی موتور یا تکرار بی دلیل این کار، نامش تعمیر نیست. اگر بعد از سرویس، پنکه هنوز زور می زند، داغ می شود یا صدای مکانیکی غیرعادی دارد، قطعاتی همچون بوش، یاتاقان، محور و وضعیت مونتاژ باید بررسی شوند.